اندرزهاى امام على عليه السلام

الإمامُ عليٌّ عليه السلام : اِعلَموا أيُّها النّاسُ إنّكُم سَيّارَةٌ قَد حَدا بِكُمُ الحادِي .، وحَدا لِخَرابِ الدُّنيا حادي ، و ناداكُم لِلمَوت مُنادي ، فلا تَغُرَّنَّكُم الحَياةُ الدُّنيا و لا يَغُرَّنَّكُم باللّه ِ الغَرورُ .

امام على عليه السلام : بدانيد اى مردم كه شما كاروانى هستيد كه راهنما شما را به پيش مى راند و ساربان براى ويرانى دنيا آواز حُدى مى خواند و جارچى شما را براى مرگ صدا مى زند. پس زندگى دنيا فريبتان ندهد و فريبنده (شيطان) شما را درباره خدا نفريبد.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : كُونُوا قَوما صِيحَ بِهِم فانتَبَهوا و انتَهَوا ، فما بَينَكُم و بَينَ الجَنَّةِ و النّارِ سِوَى المَوتِ ، و إنّ غايَةً تَنقُصُها اللَّحظَةُ و تَهدِمُها السّاعَةُ لَجَديرَةٌ بِقِصَرِ المُدَّةِ ، و إنَّ غائبا يَحدُوهُ الجَديدانِ لَحَرِيٌّ بِسُرعَةِ الأوبَةِ .

امام على عليه السلام : [چونان] مردمى باشيد كه بر سرشان فرياد زده شد و بيدار شدند و [از گناه ]باز ايستادند؛ زيرا كه ميان شما و بهشت و دوزخ جز مرگ فاصله اى نيست. و عمرى كه هر لحظه، آن را مى كاهد و هر ساعت [شب و روز يا ساعت مرگ ]نابودش مى سازد، شايسته است كه كوتاه مدّت باشد. و غايب و سفر رفته اى كه شب و روز او را مى رانند، سزاست كه بزودى باز گردد.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : المُدَّةُ و إن طالَت قَصيرَةٌ ، و الماضِي لِلمُقيمِ عِبرَةٌ ، و المَيَّتُ لِلحَيِّ عِظَةٌ ، و لَيسَ لِأمسِ إن مَضى عَودَةٌ ، و لا المَرءُ مِن غَدٍ على ثِقَةٍ ، الأوّلُ للأوسَطِ رائدٌ ، و الأوسَطُ للآخِرِ قائدٌ ، و كلٌّ لِكُلٍّ مُفارِقٌ .

امام على عليه السلام : مدّت عمر هر اندازه هم دراز باشد، باز كوتاه است و آنكه رفته براى آنكه مانده عبرت است و مرده براى زنده مايه پند. ديروزى كه گذشت ديگر باز نمى گردد و آدمى به هيچ فردايى اطمينان ندارد. اولى راهنماى وسطى است و وسطى پيشرو آخرى و همه از هم جدا مى شوند.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : المُدَّةُ و إن طالَت قَصيرَةٌ ، و الماضِي لِلمُقيمِ عِبرَةٌ ، و المَيِّتُ لِلحَيِّ عِظَةٌ و لَيس لأمسِ .عَودَةٌ ، و لا أنتَ مِن غَدٍ على ثِقَةٍ ، و كُلٌّ لِكُلٍّ مُفارِقٌ و بهِ لاحِقٌ ، فاستَعِدّوا لِيَومٍ لا يَنفَعُ فيهِ مالٌ و لا بَنونَ إلاّ مَن أتَى اللّه َ بقَلبٍ سَليمٍ .

امام على عليه السلام : مدّت زندگانى هر اندازه هم دراز باشد، باز كوتاه است و آنكه رفته براى آنكه مانده عبرت است و مرده براى زنده مايه پند و ديروز را بازگشتى نيست و به هيچ فردايى هم اطمينان ندارى و هر يك از ديگرى جدا مى شود و به او مى پيوندد. پس براى روزى آماده شويد كه در آن روز نه ثروتى به كار مى آيد و نه فرزندانى مگر كسى كه با دلى پاك و سالم سوى خدا رود.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : أ لَستُم في مَنازِلِ مَن كانَ أطوَلَ مِنكُم أعمارا و آثارا ، و أعَدَّ مِنكُم عَديدا ، و أكثَفَ جُنودا ، و أشَدَّ مِنكُم عُتودا ؟! تَعَبَّدُوا الدُّنيا أيَّ تَعَبُّدٍ، و آثَرُوها أيَّ إيثارٍ، ثُمّ ظَعَنوا عَنها بِالصَّغارِ .

امام على عليه السلام : آيا شما در همان منزل هاى كسانى نيستيد كه عمرى درازتر از شما داشتند و آثارى پاينده تر و آمادگى بيشتر و سپاهيانى انبوهتر و اقتدارى بيشتر؟! دنيا را پرستيدند چه پرستيدنى و آن را برگزيدند چه برگزيدنى، اما سرانجام با خوارى از آن كوچيدند.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : أينَ مَن عَسكَرَ العَساكِرَ، و دَسكَرَ الدَّساكِرَ ، و رَكِبَ المَنابِرَ ؟! أينَ مَن بَنَى الدُّورَ ، و شَرَّفَ القُصوَرَ ، و جَمهَرَ الاُلُوفَ ؟! قَد تَداوَلَتهُم أيّامُها ، و ابتَلَعَتهُم أعوامُها ، فَصارُوا أمواتا ، و في القُبورِ رُفاتا ، قَد يَئسوا ما خَلَّفوا ، و وَقَفوا على ما أسلَفوا ، ثُمّ رُدُّوا إلَى اللّه ِ مَولاهُمُ الحَقِّ ألاَ لَهُ الحُكمُ و هُو أسرَعُ الحاسِبينَ .

امام على عليه السلام : كجايند كسانى كه لشكرها فراهم آوردند و كاخ ها ساختند و بر تخت ها نشستند؟! كجايند كسانى كه خانه ها بنا نهادند و كاخ ها برافراشتند و هزاران [لشكر]فراهم آوردند؟ روزهاى دنيا آنان را دست به دست كرد و سال هايش آنان را فرو بلعيد.پس به مردگانى تبديل شدند و در گورها درهم شكسته و ريز ريز شدند، از آنچه بر جاى نهادند نوميد گشتند و به آنچه پيش فرستادند آگاه شدند. آنگاه به سوى خداوند، مولاى حقيقى خود، بازگردانده شدند. بدانيد كه حكم از آنِ خداست و او سريع ترين حسابرسان است.

نمایش منبع

عنه عليه السلام ـ إنّهُ قَلّما اعتَدَلَ بهِ المِنبَرُ إلاّ قالَ أمامَ خُطبَتِهِ ـ : أيُّها النّاسُ، اتَّقوا اللّه َ فما خُلِقَ امرؤٌ عَبَثا فيَلهُو و لا تُرِكَ سُدىً فيَلغُو ، و ما دُنياهُ الّتي تَحَسَّنَت لَهُ تُخلِفُ مِن الآخِرَةِ الّتي قَبَّحَها سُوءُ المَنظَرِ عِندَهُ ، و ما المَغرورُ الّذي ظَفِرَ مِن الدُّنيا بأعلى هِمَّتِهِ كالآخَرِ الّذي ظَفِرَ مِن الآخِرَةِ بأدنى سُهمَتِهِ .

امام على عليه السلام ـ كه كمتر پيش مى آمد بر منبر رود و پيش از خطبه اش چنين نگويد ـ [مى]فرمود : اى مردم! از خدا بترسيد؛ زيرا هيچ انسانى بيهوده آفريده نشده است، تا در نتيجه عمر خويش را به لهو و سرگرمى گذراند و به حال خود رها نشده است، تا هر كارى بيهوده اى كه مى خواهد انجام دهد. اين جهان كه خود را در چشم آدمى زيبا جلوه گر كرده است، جاى آخرت را كه انسان با بَد نِگَرى آن را زشت مى بيند نخواهد گرفت. فريفته دنيا هرچند در اين جهان به بالاترين پيروزى رسد، همچون كسى نيست كه از آخرت كمترين نصيبى برده باشد.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : كأنَّ الّذي نَسمَعُ مِن الأمواتِ سَفْرٌ عَمّا قَليلٍ إلَينا راجِعونَ ، نُنزِلُهُم أجداثَهُم و نأكُلُ تُراثَهُم كأنّا مُخَلَّدونَ بَعدَهُم ، قَد نَسِينا كُلَّ واعِظَةٍ ، و رُمِينا بِكُلِّ جائحَةٍ .

امام على عليه السلام : گويى آنچه از رفتن مردگان مى شنويم [آن است كه] مسافرانى هستند كه بزودى نزد ما باز مى گردند، آنان را در گورهايشان مى نهيم و ميراثشان را مى خوريم به طورى كه انگار پس از آنها جاودانه ايم. هر پند دهنده اى را از ياد برده ايم، در حالى كه آماج هر بلاى بنياد افكنى هستيم.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : فأفِقْ أيُّها المُستَمتِعُ مِن سُكرِكَ ، و انتَبِهْ مِن غَفلَتِكَ ، و قَصِّرْ مِن عَجَلَتِكَ ، و تَفَكَّرْ فِيما جاءَ عن اللّه ِ تباركَ و تعالى فيما لا خَلَفَ فيهِ و لا مَحيصَ عنهُ و لا بُدَّ مِنهُ ، ثمّ ضَعْ فَخرَكَ و دَعْ كِبرَكَ و أحضِرْ ذِهنَكَ ، و اذكُرْ قَبرَكَ و مَنزِلَكَ ؛ فإنّ علَيهِ مَمرَّكَ و إلَيهِ مَصيرُكَ . . . فلْيَنفَعْكَ النَّظَرُ فيما وُعِظتَ بِه ، وَ عِ ما سَمِعتَ و وُعِدتَ .

امام على عليه السلام : پس، اى شنونده! از مستى خود به هوش آى و از خواب غفلتت بيدار شو و از شتابت [در پى دنيا ]بكاه و در آنچه از جانب خداى تبارك و تعالى آمده است و قطعى مى باشد و گريز و گزيرى از آن نيست انديشه كن و آنگاه خود ستايى هايت را كنار گذار و كبر و غرورت را رها كن و ذهنت را آماده ساز و گور و بارانداز خويش را به ياد آر؛ زيرا كه گذرگاهت گور است و فرجامت آن جاست··· پس، بايد كه انديشيدن در آنچه بدان اندرز داده شده اى تو را سود بخشد و آنچه را كه به گوش تو خوانده و به تو وعده داده شده است به خاطر سپار.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : عِبادَ اللّه ِ، اللّه َ اللّه َ في أعَزِّ الأنفُسِ علَيكُم و أحَبِّها إلَيكُم ؛ فإنَّ اللّه َ قَد أوضَحَ لَكُم سَبيلَ الحَقِّ و أنارَ طُرُقَهُ ، فشِقوَةٌ لازِمَةٌ ، أو سَعادَةٌ دائمَةٌ .

امام على عليه السلام : اى بندگان خدا! از خدا بترسيد و مراقب عزيزترين جان ها و محبوبترين آنها نزد خود باشيد؛ زيرا كه خداوند راه حق را براى شما آشكار ساخته و راه هايش را روشن گردانيده است. از آن پس، يا بدبختىِ هميشگى [در انتظار شما] است و يا خوشبختى دائمى.

نمایش منبع

عنه عليه السلام ـ لِرجُلٍ سَألَهُ أن يَعِظَهُ ـ : لا تَكُن مِمَّن يَرجو الآخِرَةَ بِغَيرِ العَمَلِ ، و يُرَجِّي التَّوبَةَ بِطُولِ الأمَلِ ، يقولُ في الدُّنيا بقَولِ الزّاهِدينَ ، و يَعمَلُ فيها بعَمَلِ الرّاغِبينَ ، إن اُعطِيَ مِنها لَم يَشبَعْ ، و إن مُنِعَ مِنها لَم يَقنَعْ .

امام على عليه السلام ـ به مردى كه از ايشان اندرزى خواست ـ فرمود : چونان كسى مباش كه بى عمل به آخرت اميد بسته است و به سبب آرزوى دراز، توبه را پس مى اندازد . در دنيا، سخنِ دنيا گريزان را مى گويد و كردار دنياخواهان را انجام مى دهد. اگر از دنيا [هر چه ]به او داده شود ، سير نمى گردد و اگر به او داده نشود، قانع نمى شود.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : يا مَن يُسَلَّمُ إلَى الدُّودِ و يُهدى إلَيهِ ، اعتَبِرْ بما تَسمَعُ و تَرى ، و قُل لِعَينَيكَ تَجفو لَذَّةَ الكَرى ، و تَفيضُ مِنَ الدُّموعِ بَعدَ الدُّموعِ تَترى ، بَيتُكَ القَبرُ بَيتُ الأهوال و البِلى ، و غايَتُكَ المَوتُ يا قَليلَ الحَياءِ ! اسمَعْ يا ذا الغَفلَةِ و التَّصريفِ ، مِن ذَوي الوَعظِ و التَّعريفِ .

امام على عليه السلام : اى كسى كه به دست كرم ها سپرده مى شوى و به سوى آنها راه برده مى شوى، از آنچه مى شنوى و مى بينى پند گير. به دو چشم خود بگو از لذّت خواب دورى كند و پياپى اشك ريزد، خانه گورِ تو خانه هراس ها و پوسيدگى است و فرجام تو مرگ است . اى بى حيا، اى بى خبر و دستخوش دگرگونى ها! سخن پند گويان و معرفت آموزان را بنيوش.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : أتلُو علَيكُمُ الحِكمَةَ فتُعرِضُونَ عَنها ، و أعِظُكُم بِالمَوعِظَةِ البالِغَةِ فتَتَفرَّقونَ عَنها، كأنّكُم حُمُرٌ مُستَنفِرَةٌ ، فَرَّت مِن قَسْوَرَةٍ .

امام على عليه السلام : من بر گوش شما اندرزهايى حكيمانه مى خوانم و شما از آنها روى برمى تابيد، و شما را پند رسا مى دهم و شما از آن مى گريزيد، بسان گورخران رمنده اى كه از شيرى مى گريزند .

نمایش منبع

عنه عليه السلام : اللّه َ اللّه َ عبادَ اللّه ِ قَبلَ جُفوفِ الأقلامِ ، و تَصَرُّمِ الأيّامِ ، و لُزومِ الآثامِ ، و قَبلَ الدَّعوَةِ بِالحَسرَةِ .

امام على عليه السلام : خدا را [در نظر گيريد ]خدا را اى بندگان خدا، پيش از آنكه قلم ها از كار باز ايستد و روزها[ى عمر] به سر آيد و گناهان جا گير شود، و پيش از دعوت به حسرت و دريغ.

نمایش منبع