تشويق به سوداى آخرت

پيامبر خدا صلي الله عليه و آله ـ در اندرز به ابن مسعود ـ : اى پسر مسعود! سوگند به آن كه مرا به حق به پيامبرى برگزيد ، كسى كه دنيا را وا نهد و به سوداى آخرت روى آورد ، خداوند متعال از پس سوداگرى اش ، براى او تجارت مى كند و سوداگرى اش را سودآور مى گرداند . خداى متعال مى فرمايد : «مردانى كه نه تجارتى و نه داد و ستدى ، آنان را از ياد خدا و بر پا داشتن نماز و دادن زكات ، غافل نمى سازد و از روزى كه در آن ، دل ها و ديده ها دگرگون مى شود ، مى هراسند» .

المعجم الكبير ـ به نقل از معاذ بن جبل ـ : از پيامبر خدا شنيدم كه مى فرمايد : «هان ، اى مردم! تقواى الهى را تجارت بگيريد تا بى هيچ كالا و تجارتى ، به شما روزى برسد» . ايشان سپس اين آيه را خواند : « «و هر كس از خدا پروا كند ، خدا براى او برون شُدى قرار مى دهد و از جايى كه گمان نمى برد ، روزى اش مى دهد» » .

پيامبر خدا صلي الله عليه و آله : خداى متعال مى فرمايد : «به عزّت و جلالم و عظمت و قدرتم و بلندى و رفعت مقامم سوگند ، هيچ بنده اى دلخواه مرا بر دلخواه خودش ترجيح نمى دهد ، مگر آن كه جانش را بى نياز مى گردانم و خواستش را برمى آورم و مَعاش او را سامان مى بخشم و آسمان ها و زمين را ضامن روزىِ او مى گردانم و از پس تجارت هر تاجرى ، هواى او را دارم».

پيامبر خدا صلي الله عليه و آله : آن كه ترسيد ، سرِشب راه پيمود و آن كه سرِشب راه پيمود ، به منزل رسيد . بدانيد كه كالاى خدا گران است ؛ بدانيد كه كالاى خدا بهشت است.

سعد السعود ـ به نقل از زَبور ـ : اى داوود! كسى كه با من سودا كند ، سوداى او سودآورترينِ تجارت هاست.

امام على عليه السلام : آن كه با خدا سودا كرد ، سود بُرد.

امام على عليه السلام : با خدا سودا كن تا سود برى.

امام على عليه السلام ـ در توصيف تقواپيشگان ـ : چند روزى كوتاه ، شكيبايى كردند و در پى آن ، به آسايش طولانى دست يافتند ؛ سودايى سودآور كه پروردگارشان برايشان فراهم آورد.

امام على عليه السلام : چيزى چون بهشت نديدم كه طالب آن خفته باشد ؛ و چيزى همانند آتش نديدم كه گريزانِ از آن ، در خواب رفته باشد ؛ و سود بَرنده تر از كسى نديدم كه براى روزى ، كسب كند كه در آن روز ، اندوخته ها اندوخته مى شود و نهان ها آشكار مى گردد.

امام على عليه السلام : آنچه را كه از بين مى رود ، به آنچه مى ماند ، بفروشيد و سختى و رنج دنيا را با ناز و نعمت آخرت ، عوض كنيد.

امام على عليه السلام : بدانيد كه آنچه از دنيا مى كاهد و به آخرت مى افزايد ، بهتر است از آنچه از آخرت مى كاهد و به دنيا مى افزايد ؛ زيرا چه بسيار اندكى كه سود كرد و [چه بسيار [افزونى كه زيان كرد!

امام على عليه السلام : آيا آزاده اى يافت نمى شود كه اين ته مانده غذا در دهان را براى كسى كه در خورِ آن است ، وا نهد؟ به راستى كه جان هاى شما را بهايى جز بهشت نيست . پس ، آنها را جز به بهشت مفروشيد.

امام على عليه السلام : هر كس خود را به چيزى جز بهشت بفروشد ، رنج بسيار مى كشد.

امام على عليه السلام : آگاه باشيد كه آنچه از دنيا روى آورده بود ، پشت كرده است و آنچه از آن پشت كرده بود ، روى آورده است و بندگان نيك خدا ، بار كوچيدن بربستند و اين دنياى اندكِ نامانا را به آخرتِ بسيارِ مانا فروختند.

امام على عليه السلام ـ در روز صفّين ـ : آيا مردى نيست كه جان خويش را به خدا بفروشد و آخرتش را به دنيايش بخرد؟

امام على عليه السلام : آن كه جان خويش را خريد و آزادش ساخت ، همانند آن كسى نيست كه جانش را فروخت و به هلاكتش افكند.

امام على عليه السلام : سود برنده ، كسى است كه دنيا را به آخرت فروخت و اين جهان را به آن جهان ، عوض كرد.

امام على عليه السلام : [بازارِ] كالاى آخرت ، كساد است . پس ، در زمان كساد آن ، از اين كالا بسيار فراهم آور.

امام على عليه السلام : كسى كه طاعت خدا را كالا (سرمايه تجارت) قرار دهد ، بى آن كه تجارتى كند ، سودها به سوى او سرازير مى شوند .

امام على عليه السلام : هيچ سودى چون ثواب نيست.

امام على عليه السلام : كسب كردن ثواب ، برترين سود است ، و روى آوردن به خدا ، اساس كاميابى است.

امام على عليه السلام : كسب كردن حسنات ، از برترين درآمدهاست.

امام على عليه السلام : دنيا سراى راستى است براى آن كس كه آن را شناخت ، و ميدان رهايى است براى آن كس كه از آن توشه برداشت . دنيا فرودگاه وحى خداوند و تجارت خانه اولياى اوست . [آنان] تجارت كردند و بهشت را سود بردند.

امام على عليه السلام : كسى كه آخرتش را به دنيايش بخرد ، هر دو را سود مى برد.

امام على عليه السلام : دينت را با دنيايت نگه دار تا هر دو را سود ببرى ، و دينت را ابزار نگهدارى دنيايت قرار مده كه هر دو را از كف مى دهى.

امام زين العابدين عليه السلام : كسى كه به خاطر ثواب آخرت ، در برابر [از دست دادن [دنيا شكيبايى ورزد ، هر آينه به خاطر امر مهمّى ، در برابر چيزى حقير ، شكيبايى ورزيده است . از اين مهم تر ، كسى است كه آنچه را از دنيا از دستش رفته ، سلامتى مى داند كه به آن دست يافته و غنيمتى مى شمارد كه براى [به دست آوردن [آن ، يارى شده است.

امام زين العابدين عليه السلام ـ در دعا ـ : بارخدايا! هر گاه ميان دو نقصان ، يكى در دين و يكى در دنيا ، قرار گرفتيم ، نقصان را در همانى قرار بده كه زودگذرتر است و توبه را در همانى قرار بده كه ماندگارتر است . و هر گاه ميان دو خواست قرار گرفتيم كه يكى از آن دو ، تو را از ما خشنود مى سازد و آن ديگرى ، تو را بر ما خشمگين مى نمايد ، ما را به آنى متمايل گردان كه تو را از ما خشنود مى سازد و نيروى ما را به آن يك كه تو را بر ما خشمگين مى نمايد ، سست بگردان و در آن ، ما را به اختيار خودمان وا مگذار ؛ زيرا كه نفْس هاى ما ، اگر توفيق خود را يارشان نگردانى ، باطل را برمى گزينند و در صورتى كه تو رحم نكنى ، به بدى فرمان مى دهند.

امام زين العابدين عليه السلام ـ در مناجاة العارفين ـ : معبود من! ما را از كسانى قرار بده كه باغ هاى سينه هاى آنان ، كمربند مرصّع نشانِ شوقِ به تو را بر كمر بسته اند ... و نهادِ آنان با رسيدن به خواسته شان و نِيل به آرزويشان آرام گرفته است و با فروختن دنيا به آخرت ، تجارتى سودآور كرده اند.

امام زين العابدين عليه السلام ـ از دعاى ايشان در وداع با ماه رمضان ـ : و تو كسى هستى كه در معامله با بندگانت ، همواره به سود آنان ، بر بها مى افزايى و مى خواهى كه در سوداى با تو ، آنان سود برند و كامياب و با دست پُر از جانب تو ، به پيشگاهت درآيند . پس ، تو ـ كه خجسته نام و بلندمرتبه اى ـ فرمودى : «هر كس كار نيكى بياورَد ، ده برابر به او پاداش داده مى شود و هر كه بدى بياورَد ، تنها همانند آن كيفر مى بيند» و نيز فرمودى : «مَثَل آنان كه اموال خود را در راه خدا انفاق مى كنند ، مَثَل دانه اى است كه هفت خوشه برآورَد و در هر خوشه اى ، صد دانه باشد . خدا پاداش هر كس را كه بخواهد ، چند برابر مى كند» و نيز فرمودى : «كيست كه به خدا قرض الحسنه بدهد تا خدا بر آن ، چند برابر بيشتر بيفزايد؟» و امثال اين آيات كه در قرآن درباره چند برابر كردن حسنات ، فرو فرستاده اى.

امام صادق عليه السلام : در هر بام و شام مى گويى : « ... بارخدايا! شب و روز ، دو آفريده از آفريده هاى تو هستند . پس ، در آنها مرا گرفتار گستاخى بر معاصى ات و ارتكاب حرام هايت مگردان ، و در آنها مرا عملى پذيرفته ، تلاشى در خورِ تقدير ، و تجارتى كه هرگز كساد نمى شود ، روزى فرما.

امام كاظم عليه السلام ـ از دعاى ايشان در تعقيبات نماز ـ : بارخدايا! به حقّ احسان ديرين و ازلى ات ... ؛ تويى آن خدايى كه معبودى جز تو نيست . هر آينه رستگار شد آن كه پيروى تو كرد ، و نيك بخت شد آن كه با تو به راز و نياز پرداخت ، و عزّتمند شد آن كه تو را صدا زد ، و كامياب شد آن كه به تو اميد بست ، و غنيمت بُرد آن كه آهنگ [كوى] تو كرد ، و سود بُرد آن كه با تو سودا كرد.

امام كاظم عليه السلام : سود نبُرد ، مگر آن كس كه خويشتن را به خدا فروخت.

لقمان عليه السلام ـ در اندرز به فرزندش ـ : فرزندم! پروا از خدا را تجارت خود گردان تا بى هيچ سرمايه اى ، سودها به سوى تو سرازير شوند.