فصل دوم : حُسن معاشرت

پيامبر خدا صلي الله عليه و آله : با آن كس كه همنشين تو است، نيكو همنشينى كن تا مسلمان باشى.

امام على عليه السلام ـ در وصيت به فرزندان خود، هنگام احتضار ـ : فرزندان من! با مردم چنان معاشرت كنيد كه هرگاه غايب شديد، مشتاق ديدار شما باشند و هرگاه از دست رفتيد، بر شما بگريند.

امام على عليه السلام : جان و مالت را، نثار برادرت كن و دادگرى و انصافت را، به دشمنت و خوشرويى و احسانت را، به عموم مردم.

امام على عليه السلام : خيرخواهى [و اخلاص] خود را، نثار دوستت كن و ياريت را، نثار آشنايانت و خوشرويى ات را، به همه مردم ارزانى دار.

امام صادق عليه السلام: با منافق، به زبانت سازگارى كن و دوستيت را، براى مؤمن، خالص گردان و اگر يهوديى با تو همنشين شد، با او نيكو همنشينى كن.

امام على عليه السلام : هنگام خداحافظى با گروهى از شيعيان خود كه از كوفه نزد وى آمده بودند ـ : شما را سفارش مى كنم به پروا داشتن از خدا و به كار بستن فرمان او و دورى از نافرمانيش و باز گرداندن امانت به كسى كه به شما امانتى سپرده است و حسن معاشرت با كسى كه با او همنشينى مى كنيد واين كه براى ما دعوتگرانى خاموش باشيد. عرض كردند: يابن رسول اللّه ! چگونه با خاموشى به سوى شما دعوت كنيم؟ فرمود: اين كه به طاعت خدا كه ما شما را بدان فرمان داده ايم، عمل كنيد و از ارتكاب حرامهاى خدا كه ما شما را از آن باز داشته ايم، باز ايستيد و با مردم به راستى و دادگرى رفتار كنيد و امانت را ادا كنيد و به خوبيها فرا خوانيد و از زشتيها باز داريد و مردم جز خوبى، چيزى از شما نبينند؛ زيرا هر گاه اين صفات را در شما بيابند، گويند: اينان فلانيها هستند، خدا رحمت كند فلان را، چه نيكو ياران خود را تربيت كرده است. وبه ارزش آن چه ما داريم پى مى برند و در نتيجه به سوى ما بشتابند. گواهى مى دهم كه شنيدم، پدرم محمّد بن على ـ رضوان و رحمت و بركات خداوند بر او باد ـ مى فرمود: دوستان و شيعيان ما در گذشته بهترين افراد جامعه خود بودند، اگر در ميان تيره اى، پيشنماز مسجدى بود، از آنها بود، اگر در قبيله اى، مؤذنى بود، از آنان بود، اگر كسى بود كه به او وديعه اى مى سپردند، از آنان بود، اگر امانت دارى بود، از آنان بود، اگر عالمى بود كه مردم، در مسائل دينى و مصلحت امور خود به او مراجعه مى كردند، از آنان بود، پس شما نيز چنين باشيد، ما را محبوب مردم گردانيد و ما را نزد آنان، منفور نگردانيد.

امام عسكرى عليه السلام ـ به شيعيان خود ـ : شما را سفارش مى كنم به تقواى الهى و پارسايى در دينتان و كار و كوشش براى خدا و راستگويى و اداى امانت به كسى كه امانتى به شما سپرده است، نيكوكار باشد يا تبهكار و سجده طولانى و نيكو همسايه دارى ؛ زيرا محمّد صلي الله عليه و آله براى اين امور آمده است. در ميان عشيره هايشان، نماز بخوانيد، در تشييع جنازه هايشان، شركت ورزيد، از بيمارانشان، عيادت كنيد، حقوق آنان، را بگزاريد؛ زيرا هرگاه فردى از شما در دينش، پارسا و در گفتارش، راستگو باشد و امانت را ادا كند و با مردم خوشخويى كند، گفته شود: اين شيعه است و اين، مرا شاد مى سازد. از خدا پروا كنيد و مايه آراستگى ما باشيد، نه باعث ننگ و زشتى، هرگونه دوستى را براى ما جلب كنيد و هرگونه زشتى را از ما دور سازيد؛ زيرا هر خوبى كه در حقّ ما گفته شود، ما اهل آن هستيم و هر بدى كه درباره ما گفته آيد، نه چنانيم. ما را در كتاب خدا، حقّى است و با رسول خدا، خويشاونديم وخداوند، ما را پاك شمرده است و جز ما، هر كس چنين ادعايى كند، دروغ گوست. خدا و مرگ را، فراوان ياد كنيد و بسيار قرآن بخوانيد و فراوان بر پيامبر صلي الله عليه و آله صلوات فرستيد؛ زيرا صلوات بر رسول خدا صلي الله عليه و آله ده ثواب دارد. آن چه را به شما سفارش كردم پاس داريد، شما را به خدا مى سپارم و بدرودتان مى گويم.