تغيير قبله

الدرّ المنثور ـ به نقل از ابو العالية ـ : وقتى كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ، به سوى بيت المقدس نگريست، به جبرئيل گفت: دوست داشتم كه خداوند قبله مرا از سمت قبله يهود به سوى قبله اى ديگر تغيير مى داد. جبرئيل به آن حضرت گفت: من هم بنده اى مانند تو هستم و كارى از من برايت ساخته نيست، مگر در حدّى كه به من فرمان داده مى شود. بنا بر اين، پروردگارت را بخوان و از او بخواه. از آن پس، رسول خدا صلى الله عليه و آله ، پيوسته به آسمان مى نگريست تا مگر جبرئيل از جانب خداوند پاسخ درخواست او را بياورد. پس، خداوند اين آيه را فرو فرستاد: «ما [به هر سو ]گردانيدنِ رويت در آسمان را نيك مى بينيم».

امام صادق عليه السلام ـ در پاسخ به پرسش معاوية بن عمّار كه چه وقت رسول خدا صلى الله عليه و آله قبله را به سوى كعبه تغيير داد ـ فرمود : بعد از بازگشتش از بدر.

امام صادق عليه السلام : تغيير قبله به سوى كعبه پس از آن رخ داد كه پيامبر صلى الله عليه و آله سيزده سال در مكّه به سوى بيت المقدس نماز خواند و بعد از هجرتش به مدينه نيز به مدت هفت ماه به سوى بيت المقدس، نماز گزارد. بعد از اين مدّت، خداوند قبله او را به سوى كعبه تغيير داد؛ چرا كه يهود، رسول خدا صلى الله عليه و آله را سرزنش مى كردند و به ايشان مى گفتند: تو پيرو ما هستى، به سوى قبله ما نماز مى گزارى. رسول خدا صلى الله عليه و آله از اين سخن سخت اندوهگين شد و در دل شب بيرون رفت و به انتظار رسيدن فرمانى از جانب خداوند بزرگ در اين باره، به كرانه هاى آسمان مى نگريست. فرداى آن شب چون وقت نماز ظهر رسيد، رسول خدا صلى الله عليه و آله در مسجد بنى سالم دو ركعت از نماز ظهر را خوانده بود، كه جبرئيل عليه السلام بر ايشان فرود آمد و بازوهاى آن حضرت را گرفت و او را به سمت كعبه برگرداند و اين آيه را بر او فرو خواند: «هر آينه گردش صورت تو را در اين سوى و آن سوى آسمان مى بينيم. پس تو را به سوى قبله اى بر مى گردانيم كه آن را مى پسندى. پس، رو سوى مسجد الحرام كن». رسول خدا صلى الله عليه و آله دو ركعت به سوى بيت المقدس خوانده بود و دو ركعت ديگر را به سوى كعبه خواند. در اين هنگام يهود و مردمان نابخرد گفتند: چه چيز آنها را از قبله اى كه داشتند، روي گردان كرد؟

امام عسكرى عليه السلام ـ درباره آيه: «هر چند [اين كار ]جز بر كسانى كه خدا هدايتشان كرده، سخت گران بود» ـ فرمود : روى كردن به سمت بيت المقدس در آن زمان گران بود، مگر براى كسى كه خداوند هدايتش كرده بود؛ زيرا چنين كسى مى دانست كه خداوند انسان را برخلاف ميل و خواست او به عبادت مى گيرد تا بيازمايدش كه آيا برخلاف ميل و خواهش خود، از خدا فرمان مى برد .