صفات زاهد

رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : قلتُ : يا جَبرَئيلُ ، فما تَفسيرُ الزُّهدِ ؟ قالَ : الزاهِدُ يُحِبُّ مَن يُحِبُّ خالِقُهُ ، و يُبغِضُ مَن يُبغِضُ خالِقُهُ ، و يَتَحَرَّجُ مِن حَلالِ الدنيا و لا يَلتَفِتُ إلى حَرامِها ، فإنَّ حلالَها حِسابٌ و حَرامَها عِقابٌ ، و يَرحَمُ جَميعَ المسلمينَ كما يَرحَمُ نفسَهُ ، و يَتَحَرَّجُ مِنَ الكلامِ كما يَتَحَرَّجُ مِنَ المَيتةِ التي قدِ اشْتَدَّ نَتْنُها ، و يَتَحَرَّجُ عن حُطامِ الدنيا ، و زِينَتِها كما يَتَجَنَّبُ النارَ أن تَغشاهُ ، و يَقْصُرُ أمَلَهُ ، و كان بَينَ عَينَيهِ أجَلُهُ .

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : گفتم : اى جبرئيل! تفسير زهد چيست؟ گفت : زاهد، آنچه را كه آفريدگارش دوست دارد ، دوست مى دارد و آنچه را آفريدگارش ناخوش دارد ، ناخوش مى دارد و از حلال دنيا مى پرهيزد و به حرام آن توجّه نمى كند ؛ زيرا حلال آن حساب دارد و حرامش كيفر؛ و [زاهد ]همچنان كه به خودش رحم مى كند، به همه مسلمانان نيز رحم مى كند و همچنان كه از مردار گنديده بسيار بد بو، دورى مى كند از سخن گفتن نيز مى پرهيزد و همچنان كه از آتش دورى مى كند، كه مبادا او را فرا گيرد، از خُرده ريزه هاى دنيا نيز كناره مى گيرد و آرزويش كوتاه است و مرگ را در برابر چشمِ خود دارد .

نمایش منبع

الإمامُ عليٌّ عليه السلام : الزاهدُ في الدنيا مَن لَم يَغلِبِ الحَرامُ صَبرَهُ ، و لَم يَشغَلِ الحَلالُ شُكرَهُ .

امام على عليه السلام : بى رغبت به دنيا كسى است كه در مقابل حرام ، شكيبايى خود را از دست ننهد و حلال ، او را از گزاردن شكرش غافل نسازد .

نمایش منبع

عنه عليه السلام : الزاهدُ في الدنيا كُلَّما ازدادَتْ لَهُ تحلّيا إزدادَ عَنها تَوَلِّيا .

امام على عليه السلام : كسى كه به دنيا بى اعتناست، هرچه دنيا بيشتر برايش خود آرايى كند، او بيشتر به آن پشت مى كند .

نمایش منبع

عنه عليه السلام : الزاهِدونَ في الدنيا قومٌ وُعِظُوا فاتَّعَظُوا ، و اُخِيفُوا فَحَذِرُوا ، و عُلِّمُوا فَتَعَلَّمُوا ، و إن أصابَهُم يُسرٌ شَكَرُوا ، و إن أصابَهُم عُسْرٌ صَبَرُوا .

امام على عليه السلام : دنيا گريزان، مردمى هستند كه چون اندرز داده شدند ، پند گرفتند و چون بيم داده شدند ، حذر كردند و چون تعليم داده شدند ، آموختند و هرگاه آسايشى به آنان رسد ، شكر كنند و چون به سختى درافتند ، شكيبايى ورزند .

نمایش منبع

عنه عليه السلام : لا يكونُ زاهِدا حتّى يكونَ مُتَواضِعا .

امام على عليه السلام : زاهد، زاهد نباشد، مگر آنگاه كه فروتن باشد .

نمایش منبع

عنه عليه السلام ـ في صفة الزُّهّادِ ـ : كانوا قَوما مِن أهلِ الدنيا و لَيسُوا مِن أهلِها ، فكانوا فيها كَمَن لَيسَ مِنها ، عَمِلُوا فيها بما يُبصِرُونَ ، و بادَرُوا فيها ما يَحذَرُونَ ، تُقَلَّبُ أبدانُهُم بينَ ظَهْراني أهلِ الآخِرَةِ، يَرَونَ أهلَ الدنيا يُعْظِمُونَ مَوتَ أجسادِهِم، و هُم أشَدُّ إعظاما لِمَوتِ قُلوبِ أحيائهِم .

امام على عليه السلام ـ در وصف زهّاد ـ فرمود : آنان گروهى از مردم دنيا هستند، ولى اهل دنيا (دنيا دوست) نيستند . در اين دنيا همچون كسانى هستند كه از آن نيستند . بر اساس بينش و بصيرت كار مى كنند و در دنيا از آنچه مى ترسند (مرگ) پيشى مى گيرند ، پيكرهايشان در ميان اهل آخرت مى گردد (جز با اهل دين و آخرت نمى آميزند) ، اهل دنيا را مى بينند كه به مرگ بدنهايشان اهميت مى دهند ، در حالى كه آنان مرگ دلهاى زنده را بيش از آن مُهم مى شمارند .

نمایش منبع

عنه عليه السلام : إنّ الزاهِدينَ في الدنيا تَبكِي قلُوبُهُم و إن ضَحِكُوا ، و يَشتَدُّ حُزنُهُم و إن فَرِحُوا ، و يَكثُرُ مَقتُهُم أنفُسَهُم ، و إنِ اغتَبَطُوا بما رُزِقُوا .

امام على عليه السلام : بى رغبتان به دنيا، گر چه [به ظاهر ]خندانند اما دلهايشان گريان است و هر چند [به ظاهر] شادند ، ليكن سخت اندوهناكند ؛ هرچند به آنچه روزيشان شده خرّم و شادمانند، اما بر خود بسيار خشمناكند .

نمایش منبع

الإمامُ زينُ العابدينَ عليه السلام : إنَّ علامَةَ الزاهِدِينَ في الدنيا الراغبينَ في الآخِرَةِ ، تَركُهُم كُلَّ خَلِيطٍ و خَلِيلٍ ، و رَفضُهُم كُلَّ صاحِبٍ لا يُرِيدُ ما يُرِيدُونَ ، ألا و إنَّ العامِلَ لِثَوابِ الآخِرَةِ هو الزاهِدُ في عاجِلِ زَهرَةِ الدنيا .

امام زين العابدين عليه السلام : نشانه دنيا گريزانِ آخرت خواه، رها كردن هر همنشين و دوست و طرد كردن هر يار و رفيقى است كه خواسته اش با خواسته آنان يكى نباشد . بدانيد كسى كه براى ثواب آخرت كار مى كند ، نسبت به زرق و برقِ زودگذر دنيا بى رغبت است .

نمایش منبع

الإمامُ الصّادقُ عليه السلام : الزاهِدُ الذي يَختارُ الآخِرَةَ على الدنيا ، و الذُلَّ على العِزِّ ، و الجَهْدَ على الراحَةِ ، و الجُوعَ على الشِّبَعِ ، و عاقِبَةَ الآجِلِ على مَحَبَّةِ العاجِلِ ، و الذِّكرَ على الغَفلَةِ ، و يكونُ نَفسُهُ في الدنيا و قَلبُهُ في الآخِرَةِ .

امام صادق عليه السلام : زاهد كسى است كه آخرت را بر دنيا و خاكسارى را بر بزرگى و رنج را بر آسايش ، و گرسنگى را بر سيرى، و فرجام آخرت را بر محبّت دنيا، و ذكر [خدا و آخرت] را بر غفلت ترجيح مى دهد . پيكرش در دنياست و دلش در آخرت.

نمایش منبع

عنهُ عليه السلام ـ لمّا سُئلَ عن الزاهِدِ في الدنيا ـ : الذي يَترُكُ حَلالَها مخافَةَ حِسابِهِ ، و يَترُكُ حَرامَها مَخافَةَ عَذابِهِ .

امام صادق عليه السلام ـ در پاسخ به اين كه زاهدِ به دنيا كيست؟ ـ فرمود : كسى كه از بيم حسابرسى ، حلال دنيا را ترك گويد و از بيم كيفر ، حرام آن را رها كند .

نمایش منبع

عنه عليه السلام : إنّ الزُّهَّادَ في الدنيا نورُ الجَلالِ علَيهم ، و أثَرُ الخِدمَةِ بينَ أعيُنِهِم ، و كيفَ لا يكونونَ كذلكَ ، و إنّ الرجُلَ لَيَنقَطِعُ إلى بعضِ مُلوكِ الدنيا فَيُرى علَيهِ أثَرُهُ فكيفَ بِمَن يَنقَطِعُ إلى اللّه ِ تعالى لا يُرى أثَرَهُ علَيهِ ؟ ! .

امام صادق عليه السلام : همانا بى رغبتان به دنيا، از نور جلال و عظمت منوّرند و نشانه خدمت گزارى بر پيشانى آنها هويداست ؛ و چرا چنين نباشند؟ آدمى وقتى خود را وقف خدمت گزارى به حكمرانى از حكمرانان دنيا مى كند، آثار آن در وى ديده مى شود، پس چگونه ممكن است كسى خود را وقف خدمت به خداوند متعال كند و اثر آن بر وى ديده نشود؟

نمایش منبع

الإمامُ الرِّضا عليه السلام ـ لَمّا سُئلَ عن صِفَةِ الزاهِدِ ـ : مُتَبَلِّغٌ بِدُونِ قُوتِهِ ، مُستَعِدٌّ لِيَومِ مَوتِهِ ، مُتَبَرِّمٌ بحَياتِهِ .

امام رضا عليه السلام ـ در پاسخ به پرسش از صفت زاهد ـ فرمود : كسى كه به كمتر از قُوت خود بسنده مى كند ، براى روز مرگش آماده است و از زنده ماندن خود دلتنگ است (شوق آخرت و ديدار خدا را دارد) .

نمایش منبع