اخلاق نادان

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ در پاسخ به پرسش از نشانه هاى نادان ـ فرمود : اگر با او بنشينى، تو را به رنج افكند و اگر از او كناره گيرى، دشنامت دهد. چون چيزى به تو دهد، منّت گذارد و چون چيزى به او بدهى، ناسپاسى كند و اگر رازى را بدو سپارى، به تو خيانت ورزد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :خصوصيت نادان اين است كه درباره هر كس كه با او رفت و آمد مى كند ستم روا دارد، به فرو دستش دراز دستى كند، بر زبر دستش گردن فرازى نمايد، و ناسنجيده زبان به گفتار گشايد··· .

امام على عليه السلام :نادان كسى است كه خود را ـ به آنچه نمى داند ـ دانا شمارد و به رأى و نظر خود بسنده كند و پيوسته از دانشمندان دورى كند و از آنان عيب و ايراد گيرد و مخالفان خود را بر خطا داند و آنچه را نفهميده گمراه كننده شمارد. هرگاه به مطلبى برخورَد كه آن را نمى داند منكرش شود و آن را دروغ شمارد و از روى نادانى خود گويد: من چنين چيزى را نمى شناسم و فكر نمى كنم كه وجود داشته باشد و گمان نمى كنم وجود داشته باشد و كجا چنين چيزى هست؟! و اين از آن روست كه به نظر خود اعتماد دارد و از نادانى خويش بى خبر است! از اين رو به سبب نادانى خويش پيوسته از جهل بهره مند شود و حقّ را انكار كند و در نادانى سرگشته ماند و از طلب دانش تكبر ورزد.

امام على عليه السلام :دلهاى مردمان نادان را طمعها از جا بر كنَند و آرزوها به گروگان گيرند و فريبها به بند كشند.

امام حسن عليه السلام ـ در وصف يكى از برادرانِ دينى خود ـ فرمود : از حاكميت نادانى بيرون بود و دست سوى كارى دراز نمى كرد، مگر آن كه مطمئن مى شد سودى در بر دارد.

امام صادق عليه السلام :يكى از خويهاى نادان اين است كه قبل از شنيدن [مطلب] پاسخ مى دهد و پيش از آن كه [مقصود گوينده را ]بفهمد به مخالفت بر مى خيزد و ندانسته حكم مى كند.