1341 ـ ارزش دانش و دانايى

قرآن:
(قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الأَلْبابِ) .
(يَرْفَعِ اللّه ُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا العِلْمَ دَرَجاتٍ وَاللّه ُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ) .

«بگو: آيا آنهايى كه مى دانند با آنهايى كه نمى دانند برابرند؟ تنها خردمندان پند مى پذيرند».

«خدا آنهايى را كه ايمان آورده اند و كسانى را كه دانش داده شده اند، درجه ها بالا مى برد و خدا به آنچه مى كنيد آگاه است».

رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : ذَنبُ العالِمِ واحِدٌ ، وذَنبُ الجاهِلِ ذَنبانِ .

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : گناه دانا يكى است و گناه نادان دو.

نمایش منبع

عنه صلى الله عليه و آله : العِلمُ رَأسُ الخَيرِ كُلِّهِ ، والجَهلُ رَأسُ الشَّرِّ كُلِّهِ .

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : دانايى، سر همه خوبيهاست و نادانى سر همه بديها.

نمایش منبع

عنه صلى الله عليه و آله : طَلَبُ العِلمِ فَريضَةٌ عَلى كُلِّ مُسلِمٍ... بِهِ يُطاعُ الرَّبُّ ويُعبَدُ ، وبِهِ تُوصَلُ الأرحامُ ، ويُعرَفُ الحَلالُ مِنَ الحَرامِ ، العِلمُ إمامُ العَمَلِ والعَمَلُ تابِعُهُ ، يُلهَمُ بِهِ السُعَداءُ ، ويُحرَمُهُ الأشقِياءُ .

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : تحصيل دانش بر هر مسلمانى واجب است... با دانش است كه پروردگار فرمانبرى و پرستش مى شود و با دانش است كه پيوندهاى خويشاوندى برقرار مى ماند و روا از ناروا باز شناخته مى شود. دانش پيشواى عمل است و عمل پيرو آن مى باشد، به نيكبختان دانش الهام مى شود و شوربختان از آن محروم مى شوند.

نمایش منبع

عنه صلى الله عليه و آله : أكثَرُ النّاسِ قيمَةً أكثَرُهُم عِلما ، وأقَلُّ النّاسِ قيمَةً أقَلُّهُم عِلما .

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : با ارزشترين مردم كسانى هستندكه از دانش بيشترى برخوردارند و كم ارزشترين مردم كسانى هستند كه از دانش كمترى بهره مندند.

نمایش منبع

عنه صلى الله عليه و آله : أقرَبُ النّاسِ مِن دَرَجَةِ النُّبُوَّةِ أهلُ الجِهادِ وأهلُ العِلمِ .

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : نزديكترين مردم به درجه پيامبرى، مجاهدان و دانشمندانند.

نمایش منبع

عنه صلى الله عليه و آله : يُوزَنُ يَومَ القِيامَةِ مِدادُ العُلَماءِ ودِماءُ الشُّهَداءِ فيَرجَحُ مِدادُ العُلَماءِ عَلى دِماءِ الشُّهَداءِ.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : روز قيامت مركّب عالمان و خون شهيدان با هم وزن مى شوند و مركّب عالمان بر خون شهيدان مى چربد.

نمایش منبع

الإمامُ عليٌّ عليه السلام : رَأسُ الفَضائلِ العِلمُ ، غايَهُ الفَضائلِ العِلمُ .

امام على عليه السلام : رأس فضيلتها، دانش است؛ نقطه پايان فضيلتها دانش است.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : العِلمُ قائدٌ ، والعَمَلُ سائقٌ ، والنَّفسُ حَرونٌ .

امام على عليه السلام : دانش، مهار را از جلو مى كشد و عمل از پشت سر مى راند و نفس توسنى مى كند.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : العِلمُ مِصباحُ العَقلِ .

امام على عليه السلام : دانش، چراغ خرد است.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : العـِلمُ نِعـمَ الدَليلُ .

امام على عليه السلام : دانش، نيكو راهنمايى است.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : العِلمُ أشرَفُ الأحسابِ .

امام على عليه السلام : دانش، شريفترين شرافت خانوادگى است.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : العِلمُ ضالَّةُ المُؤمِنِ .

امام على عليه السلام : دانش، گمشده مؤمن است.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : كَفى بِالعِلمِ شَرَفا أن يَدَّعِيَهُ مَن لا يُحسِنُهُ ، ويَفرَحَ بِهِ إذا نُسِبَ إلَيهِ ، وكَفى بِالجَهلِ ذَمّا يَبرَأُ مِنهُ مَن هُوَ فيهِ .

امام على عليه السلام : در ارجمندى، دانش همين بس كه كسى هم كه آن را نيك دانا نيست دم از داشتن آن مى زند و هر گاه نسبت علم و دانايى به او داده شود، خوشحال مى گردد و در نكوهندگى نادانى همين بس، كه حتى آدم نادان وبى بهره از دانش، ازآن بيزارى مى جويد.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : لا كَنزَ أنفَعُ مِنَ العِلمِ .

امام على عليه السلام : هيچ گنجى، سودمندتر از دانش نيست.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : لا شَرَفَ كَالعِلمِ .

امام على عليه السلام : هيچ شرافتى، چون دانش نيست.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : كُلُّ وِعاءٍ يَضيقُ بِما جُعِلَ فيهِ إلّاوِعاءَ العِلمِ ؛ فإنَّهُ يَتَّسِعُ بِهِ .

امام على عليه السلام : هر ظرفى وقتى چيزى در آن گذارند، گنجايش خود را از دست مى دهد، مگر ظرف دانش كه با افزودن آن گنجايشش بيشتر مى شود.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : إذا أرذَلَ اللّه ُ عَبدا حَظَرَ عَلَيهِ العِلمَ .

امام على عليه السلام : هر گاه خداوند [بخواهد ]بنده اى را پست گرداند، او را از علم بى بهره سازد.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : العِلمُ حَياةٌ .

امام على عليه السلام : دانش، زندگى است.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : إنَّ العِلمَ حَياةُ القُلوبِ ، ونورُ الأبصارِمِنَ العَمى ، وقُوَّةُ الأبدانِ مِنَ الضَّعفِ .

امام على عليه السلام : همانا دانش، [مايه] زندگى دلهاست و روشن كننده ديدگان كور و نيرو بخش بدنهاى ناتوان.

نمایش منبع

عنه عليه السلام ـ لِكُمَيلٍ لَمّا أخَذَ بِيَدِهِ وأخرَجَهُ إلَى الجَبّانِ فلَمّا أصحَرَ تَنَفَّسَ الصُّعَداءَ وقالَ ـ : يا كُمَيلُ ، العِلمُ خَيرٌ مِنَ المالِ ، العِلمُ يَحرُسُكَ وأنتَ تَحرُسُ المالَ ، والمالُ تَنقُصُهُ النَّفَقَةُ ، والعِلمُ يَزكو عَلَى الإنفاقِ ، وصَنيعُ المالِ يَزولُ بِزَوالِهِ .

امام على عليه السلام ـ وقتى دست كميل بن زياد راگرفت و او را به سوى گورستان برد و چون به صحرا رسيد آهى از نهاد بركشيد ـ فرمود : اى كميل! دانش بهتر از دارايى است؛ زيرا دانش از تو نگهبانى مى كند اما از دارايى تو بايد نگهبانى كنى، دارايى با خرج كردن كم مى شود، اما دانش با انفاق زياد مى گردد. و دست پرورده مال و ثروت با از بين رفتن آن از بين مى رود (احترام و موقعيت اجتماعى خود را از دست مى دهد).

نمایش منبع

عنه عليه السلام : هَلَكَ خُزّانُ الأموالِ وهُم أحياءٌ ،والعُلَماءُ باقونَ ما بَقِيَ الدَّهرُ ، أعيانُهُم مَفقودَةٌ ، وأمثالُهُم فِي القُلوبِ مَوجودَةٌ .

امام على عليه السلام : مال اندوزان، با آن كه زنده اند، مُرده اند و اهل علم، تا دنيا هست زنده اند. پيكرهايشان از ميان مى رود، امّا يادشان در دلها هست.

نمایش منبع

عنه عليه السلام : العالِمُ حَيٌّ وإن كانَ مَيِّتا ، الجاهِلُ مَيِّتٌ وإن كانَ حَيّا .

امام على عليه السلام : عالم زنده است، گر چه مرده باشد؛ نادان مرده است، گر چه زنده باشد.

نمایش منبع

الإمامُ الباقرُ عليه السلام : إنَّ قَلبا لَيسَ فيهِ شَيءٌ مِنَ العِلمِ كالبَيتِ الخَرابِ الَّذي لا عامِرَ لَهُ .

امام باقر عليه السلام : دلى كه در آن چيزى از دانش نباشد، مانند خانه ويرانه اى است كه آباد كننده اى ندارد.

نمایش منبع

الإمامُ الصّادقُ عليه السلام : إنَّ العُلَماءَ وَرَثَةُ الأنبِياءِ .

امام صادق عليه السلام : همانا علما وارثان پيامبرانند.