ويژگى هاى آخرت گرايان

پيامبر خدا صلي الله عليه و آله : ـ درباره آيه شريف «آن سراى آخرت را براى كسانى قرار مى دهيم كه خواستار برترى و فساد نيستند» ـ : [يعنى] گردنكشى در زمين [و جامعه [و گرفتن به ناحق .

الأمالى طوسى : ـ به نقل از عبد اللّه بن مسعود ـ محبوب ما و پيامبر ما صلي الله عليه و آله ـ كه پدر و مادرم و جانم فدايش باد ـ يك ماه پيش از مرگش ، خبر رحلتش را به ما داد . و چون زمان فراق نزديك شد ، ما را در اتاقى جمع كرد و نگاهى به ما انداخت و چشمانش پر از اشك شد و سپس فرمود :
«خوش آمديد . خداوند شما را زنده بدارد . خداوند شما را حفظ كند .
خداوند شما را نصرت دهد . خداوند شما را نفع برساند . خداوند شما را هدايت فرمايد . خداوند شما را توفيق بخشد . خداوند شما را به سلامت دارد . خداوند شما را بپذيرد . خداوند شما را روزى دهد . خداوند شما را رفعت بخشد .
شما را به تقواى الهى سفارش مى كنم ، و به خداوند نيز سفارش شما را مى كنم ، و آشكارا به شما هشدار مى دهم كه در ميان بندگان خدا و در زمين او ، بر خدا برترى نجوييد ؛ چرا كه خداوند متعال ، به من و به شما فرموده است : «آن سراى آخرت را براى كسانى قرار مى دهيم كه در زمين ، خواستار برترى و فساد نيستند و فرجام [ـِ نيك] ، از آنِ پرهيزگاران است» و نيز فرموده است : «آيا جايگاه متكبّران ، در دوزخ نيست؟» » .

المناقب ابن شهرآشوب ـ به نقل از زادان ، در بيان سيره امير مؤمنان عليه السلام ـ : ايشان در بازارها تنها مى گشت و گم شده را راهنمايى مى نمود و به ناتوان كمك مى كرد . از فروشنده و بقّال مى گذشت و قرآن را برايش مى گشود و اين آيه را مى خواند : «آن سراى آخرت را براى كسانى قرار مى دهيم ...» تا آخر آيه.

امام على عليه السلام : آدمى را از اين كه بند كفشش نيكوتر از بند كفش دوستش باشد ، خوش مى آيد و [بدين سبب ،] مشمول اين سخن خداوند مى شود كه : «آن سراى آخرت را براى كسانى قرار مى دهيم كه در زمين ، خواستار برترى (سركشى) و فساد نيستند ، و فرجام ، از آنِ پرهيزگاران است» .

امام صادق عليه السلام : ـ درباره آيه شريف «در زمين ، خواستار برترى (سركشى) و فساد نيستند» ـ : مراد از «عُلُوّ» ، بزرگى و برترى است ، و مراد از «فساد» ، زنا (زنبارگى و فساد جنسى) .

تفسير القمّى : ـ به نقل از حفص بن غياث ـ امام صادق عليه السلام فرمود : «اى حفص!
دنيا در نزد من به منزله مُردار است ، كه در صورت اضطرار (ناچارى)، از آن مى خورم.
اى حفص! خداوند متعال مى داند كه بندگان چه خواهند كرد و به كجا ره سپار خواهند شد . پس ، به سبب علم قبلى اى كه درباره آنان دارد ، به هنگام اعمال بدشان ، با آنها بردبارى مى ورزد . بنا بر اين ، حُسن تعقيب (عجله نكردن در مجازات) از جانب كسى كه بيمِ از دست رفتن (فرار مجرم) را ندارد ، تو را نفريبد» .
امام عليه السلام سپس اين آيه را تلاوت كرد : «آن سراى آخرت را براى كسانى قرار مى دهيم كه در زمين ، خواستار برترى (سركشى) و فساد نيستند ، و فرجام ، از آنِ پرهيزگاران است» و شروع به گريستن كرد و فرمود : «به خدا سوگند كه با اين آيه ، آرزوها [براى ثواب بردن بدون عمل ،] بر باد رفت» .

پيامبر خدا صلي الله عليه و آله : هر كس خواستار آخرت است ، زيور دنيا را وا نهد ، و هر كس چنين كند ، به راستى كه از خداوند ، حيا كرده است.

پيامبر خدا صلي الله عليه و آله ـ در سفارش به ابوذر ـ : اى ابوذر! خوشا به حال بى رغبتان به دنيا و شيفتگان به آخرت! كسانى كه زمين را بستر و خاك آن را فرش و آبش را گوارا و كتاب خدا را تن پوش و دعا را جامه خود كردند و از دنيا كاملاً بريدند .

امام على عليه السلام : نشانه كسى كه خواهان پاداش آخرت است ، زُهدورزىِ او به زرق و برق اين دنياى گذراست . بدانيد كه زهدِ زهدورزِ به اين دنيا ، چيزى از آنچه خداوند در دنيا قسمت او كرده است ، نمى كاهد ، هرچند به آن بى ميل باشد ، و آزمندىِ شخص آزمندِ به زرق و برق زندگى دنيايى ، چيزى در آن ، [افزون بر آنچه خداوند در دنيا قسمت او كرده است ،] بر او نمى افزايد ، هرچند حرص بورزد . زيان ديده ، كسى است كه از بهره آخرتش محروم گردد.

امام على عليه السلام : همانا آخرت را اهلى است كه جان هايشان از فخرفروشى به اهل دنيا باز ايستاده است . [آنان،] نه درباره دنيا به رقابت برمى خيزند ، نه به لذّت ها و خوشى هاى آن شادمان مى شوند ، و نه از ناخوشى هاى آن اندوهگين مى گردند .

امام على عليه السلام ـ در حديث معراج ـ : خداى متعال فرمود : « ... اى احمد! همانا اهل خير و اهل آخرت ، كم رو و پُرحيايند ، حماقتشان اندك و سودشان بسيار است ، كمتر نيرنگ مى زنند ، مردم از آنان در آسايش اند ، نفْس هايشان از آنان در رنج است ، گفتارشان سنجيده است ، محاسبه نفْس مى كنند و بر آن خُرده مى گيرند ، چشمانشان مى خوابد و دل هايشان نمى خوابد ، ديدگانشان گريان است و دل هايشان به ياد خداست ، آن گاه كه مردم از غافلان نوشته مى شوند ، آنان از ذاكرانْ قلمداد مى شوند ، در آغاز هر نعمتى حمد مى گويند و در آخرش شكر به جا مى آورند ، دعاى آنان به درگاه خداوند ، بالا مى رود و سخنشان [به نزد او] شنيده مى شود ، فرشتگان به آنان شاد مى شوند و دعايشان در آن سوى حجاب ها مى گردد ، پروردگار دوست دارد كه
سخنشان را بشنود ـ چنان كه مادرْ فرزند را دوست مى دارد ـ ، چشم بر هم زدنى از او باز نمى مانند ، علاقه اى به پرخورى و پرگويى و جامه زياد ندارند ، مردم در نظر آنان مردگان اند و خداوند در نظرشان زنده و كريم است ، پشت كنندگان را از روى كَرَم فرا مى خوانند و روى آورندگان را مهربانى مى افزايند ، و دنيا و آخرت در نزد آنان ، يكى شده است.

امام على عليه السلام ـ در حديث معراج ـ : خداوند فرمود : « ... اى احمد! همانا اهل آخرت ، از آن هنگام كه پروردگارشان را شناختند ، غذايى خوش از گلويشان پايين نرفت و از آن هنگام كه گناهانشان را شناختند ، هيچ مصيبتى آنان را به خود مشغول نساخت . بر گناهان خويش مى گريند ، نفْس هايشان را به رنج مى افكنند و آنها را آسوده نمى گذارند . آسايش اهل بهشت ، در مردن است و آخرت ، آسايشگاه عبادت پيشگان است . مونس آنان ، اشك هايشان است كه بر گونه هايشان سرازير مى شود ، و همنشينى آنان ، با فرشتگانى است كه در راست و چپ آنان قرار گرفته اند، و راز و نيازشان با خداوند شكوهمندى است كه بر فراز عرشِ خويش است» .

امام باقر عليه السلام : فرزندان آخرت ، آنان اند كه ايمان دارند و عمل مى كنند و زُهدپيشه اند ، [و] اهل دانش و فقه اند و مرد انديشه و عبرت آموزى و آزمون اند و از ياد خدا خسته نمى شوند .

الكافى ـ به نقل از على بن عيسى ، كه سند آن را به معصوم رسانده است ـ : خداوند متعال با موسى عليه السلام به نجوا سخن گفت و در نجوايش به او فرمود : « ... اى موسى! فرزندان دنيا و اهل آن ، مايه فتنه (فريب و گم راهىِ) يكديگرند و هر يك ، آنچه را كه [از دنيا [دارد ، در نظرش زيبا جلوه مى كند ؛ ولى مؤمن ، كسى است كه آخرت در نظرش آراسته و زيبا گرديده است و پيوسته به آن مى نگرد ، بى آن كه از توجّه به آن خسته شود . عشق به آخرت ،
ميان او و لذّت زندگى مانع گشته و او را در سحرگاهان به تكاپو [و عبادت [كشانده است ، همانند سوارى كه به سوى مقصدش مى راند و شبش را به اندوه و روزش را به غمناكى سپرى مى كند . خوشا به حال او ، كه اگر پرده كنار برود ، چه شادمانى ها كه خواهد ديد!» .